Historisch Genootschap Wormer

Gezocht: spullen van Van Gelder Zonen


Na jaren van een zwervend en onzeker bestaan heeft het 'Van Gelder Archief' uiteindelijk onderdak gevonden in het Waterlands Archief in Purmerend. Het formele archief van Van Gelder Zonen is in 1982 door de curatoren in het faillissement van de Papierfabrieken Van Gelder Zonen N.V. te Amsterdam in bewaring gegeven. Dit archief is ontsloten en is in te zien in het Noord-Hollands Archief in Haarlem.

Tijdens de chaotische maanden van bedrijfsbezettingen en dreigende sluiting hebben medewerkers van de vestiging in Wormer geprobeerd een aantal cruciale documenten uit hun afdeling in ‘veiligheid’ te brengen. Soms ging dat veiligstellen van die archieven geco├Ârdineerd en geordend. Het tekeningenarchief van de bouwtechnische dienst werd naar School-Oost overgebracht. Een aantal stukken werd overgedragen aan de Vereniging tot behoud van Monumenten van Bedrijf en Techniek in de Zaanstreek (MBTZ). Deze objecten bevinden zich nu allemaal in het Waterlands Archief.

Nu we in het Waterlands Archief willen beginnen met het ontsluiten van al die afzonderlijk verzamelde artefacten uit die papierfabriek aan het Zaandammerpad, zouden we een oproep willen doen aan een ieder om de nog aanwezige documenten en voorwerpen aan te bieden. We hopen zo een beeld te krijgen wat er nog beschikbaar komt zodat we met een categorisering kunnen beginnen.

Er is nog een tweede groep objecten waar we bijzonder in geïnteresseerd zijn. In het najaar van 1942 begon de Duitse bezetter met het versnipperen van joods roofgoed uit Amsterdam. De vernietiging van deze soms kostbare bezittingen vond deels plaats bij papierfabriek De Eendracht in Wormer. Vele honderden tonnen papier, waaronder heilige boeken en thorarollen, werden op deze manier tot pulp vermalen.

Na de bevrijding werden in De Eendracht ook de overgebleven restanten van deze joodse goederen vernietigd. De behoefte aan nieuw papier was zo groot dat met de emotionele en religieuze waarde van deze documenten geen rekening werd gehouden. Soms hadden de oorspronkelijke eigenaars boeken uitgehold en er sieraden in bewaard, om ze te verbergen voor de nazi’s. Ook deze kostbaarheden werden kapot gemalen.

Bekend is dat werknemers van De Eendracht een bescheiden deel van de documenten en kostbaarheden wisten te redden. In alle archieven die van Van Gelder zijn bewaard is echter niets te vinden van of over het tijdens de oorlog naar De Eendracht vervoerde joodse bezit. Daarom ook deze oproep. Heeft u hierover nog al dan niet tastbare herinneringen, wilt u dan contact met ons opnemen. Na telefonisch overleg met een van de onderstaande leden van het Genootschap komen zij de spullen bij u thuis ophalen.


Frans Koelemeijer 06-18099499 | Cees Kingma 0251-656227

Om een nieuwe glanscylinder voor PM 4 te kunnen plaatsen, werd een gedeelte van de zijmuur weggebroken. De firma Floris zorgde o.a. voor de afvoer van het puin.

Eenmaal per jaar werden de gepensioneer-
den van VGZ Wormer uitgenodigd voor een reisje. Deze foto is gemaakt tijdens een bezoek aan het Openluchtmuseum te Arnhem. Foto: Collectie H.J. Monen.

Gepensioneerden van VGZ Wormer tijdens een bezoek aan
het Openluchtmuseum te Arnhem. Foto: Collectie H.J. Monen

Agenda 2017

12 juni - 22 augustus

Expositie in Torenerf

Thema Iconen en symbolen


14 juni - 10.15 u

Filmochtend met Bejaardenuitjes 1937, '38, '39 en '47 en de film Lassie, alles over rijst


9 en 10 september

Open Monumentendagen

Thema: Boeren, burgers en buitenlui


18 november

Genootschapsdag